หน้าแรก > คำถาม
คำถาม
ประวัติพระประดิษฐ์ไพเราะ ครูมีแขก
สังคมศาสตร์ | ประวัติศาสตร์ 1/11/53 โพสต์โดย pup27
คำตอบ
1 จาก 1
ครูมีแขก นั้น มีประวัติกล่าวไว้เป็น ๒ นัยคือ
จากหนังสือ "สาส์นสมเด็จ" เล่ม ๒  หน้า๑๒๑-๑๒๒  ซึ่งเป็นข้อความที่สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ ์   ทรงสืบประทานแ ด่สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ว่า  
         "ครูมีแขก (ครูปี่พาทย์หมายเลขน้ำเ งินที่ ๕)  คือว่าเป็นเชื้อแขก  ชื่อ มี  เล่นเครื่องดุริยแลดนตรีได้ เกือบทุกอย่าง เป็นคนฉลาด        สามารถแต่งเพลงได้ดี      มีชื่อร่ำลื อ       เพลงของท่านนั้นมี "ทยอยใน"  "ทยอยนอก"  สามชั้นเป็นต้น ซึ่งจำมาเล่นกันอยู่ทุกวันนี้ทั่วทุกวง ถ้าใครทำเพลงนี้ไม่ได้ดูประหนึ่งจะ ถือกันว่าไม่เป็น

         ตัวท่านเองยังจะถนัดปี่มากกว่าสิ่ง อื่น    จึงปรากฏในคำไหว้ครูว่า        "ครูมีแขกค นนี้เขาดีครัน เป่าทยอยลอยลั่นบรรเลงลือ" (คำนี้ฉบับที่ประทานมาเขียนว่า "เป่าทยอย" นั้นผิด "   ทยอยซึ่งว่าในที่นี้ เป็นอีกเพลงหนึ่ง ปี่เป่าแต่เลาเดียว พวกปี่พาทย์เรียกกันว่า "ทยอยเดี่ยว" เป็นเพลงครูมี แต่งเหมือนกัน ต้องเข้าใจว่าแต่งขึ้นเป่าเอง  ในรัชกาลที่ ๔     เจ้านายหลายพระองค์    มีพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ กรมพระเท เวศร์ กรมหลวงวงศาฯ เป็นต้น ทรงรวบรวมคนหัดปี่พาทย์เล่นประชันวง ครูมีคนนี้ได้เป็น ครูปี่พาทย์ในพระบาท สมเด็จพระปิ่นเกล้าฯ เจ้าอยู่หัว จึงได้พระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระประดิษฐ ไพเราะตำแหน่งจางวางกรมปี่ พาทย์ฝ่ายพระราชวังบวร พระประดิษฐ (มี) คนนี้อยู่มาจนถึงสมัยรัชกาลที่ ๕ ยังได้เป็นครูหัดมโหรีในสมเด็ จกรมพระยาสุดารัตน์ราชประยูรในพระบรมมหาราชวัง

         อย่างไรก็ตามสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพ ระยานริศรานุวัดติวงศ์ก็ไม่ทรงเคยเห็นครูมี แขกเพียงแต่ทรงได้ยินชื่อ เท่านั้นเอง ดังข้อความใน "สาส์นสมเด็จ"เล่ม ๒๓ หน้า ๑๓๘ พระองค์ท่านทรงไว้ว่า
ครูมีแขกนั้นเคยได้ยินแต่ชื่อ ไม่เค ยเห็นตัว" จาก "สาส์นสมเด็จ" เล่มที่ ๒๓ หน้า ๑๕๖                                   &n bsp;    

สมเด็จกรมพระยาดำรงค์ราชานุภาพกราบทูลสนองแด่สมเด็จกรมพ ระยานริศรานุวัดติวงศ์ว่า

         "ครูมีแขกนั้น หม่อมฉันรู้จัก   แต่เมื่อหม่อมฉันไว้จุกไปเรียนภาษาอังกฤษที่สมเด็จพระราชปิตุลา ประ ทับ     ณ    หอนิเทพพิทยาเห็นแกเดินผ่านไปหัดมโหรีของทูลกระหม่อมปราสา ท    ที่มุขกระสัน พระมหาปราสาททุกวัน       เวลานั้นแกก็แก ่มากอายุกว่า ๗๐ ปีแล้ว         มีบ่าวแบกซอสามสายตาหลังเสมอ วันหนึ่งกรมประจักษ์ตรัสเรียกให้แกแวะที่หน้าหอ แล้วยืมซอสามสายของแกมาสี แกฉุออกปากว่า "ถ้าทรงสีอย่างนั้นไฟก็ลุก" จำได้เท่านั้น

         อีกนัยหนึ่ง ตามที่ผู้สืบสกุลและผ ู้ใหญ่เล่าสืบกันมาว่า บ้านเดิมของครูแขกตั้งอยู่ในบริเวณสุเหร่า เหนือวัด อรุณราชวราราม    และเมื่อคลอดออกมาใหม่ ๆ นั้น     ท่านมีสิ่งขาว ๆ ค ล้ายกระเพาะครอบศีรษะ เหมือนหมวกแขก จึงได้สมญานามว่า "แขก" มาตั้งแต่เด็ก ๆ

         สาเหตุที่คนทั่วไปเรียกประดิษฐไพ เราะว่า   "ครูมีแขก"  นั้น         อาจเน ื่องมาจากเหตุใดเหตุหนึ่ง ตามนัยที่กล่าวมาแล้วข้างต้น แต่อย่างไรก็ตาม     สาเหตุที่คนทั่วไปเรียกท่านว่าครูมีแขกอาจจะเนื่องมาจาก รูปร่างลักษณะของท่านก็เป็นได ้            เพราะเท่าที่ผู้เขียน ได้พิจารณาด ูภาพของท่านซึ่งเขียนด้วยสีน้ำมัน ฝีมือของขุนประเสริฐ หัตถกิจ ก็เห็นว่าหน้าตาของท่านมีหนวดเครา และมีข นขึ้นเต็มหน้าอกเลยทีเดียว

         ในการที่จ ะค้นคว้า หรือสืบให้ทราบเป็นที่แน่ชัดว่า พระประดิษฐไพเราะ (ครูมีแขก) เกิด วัน เดือน ปี อะไรนั้น ออกจะเป็นสิ่ง ทำได้ยาก ทราบแต่เพียงว่า
                ๑.     ครูมีแขก เป็นครูดนตรีมาตั้งแต่ปลายรัชกาลที่ ๓ จนถึงในรัชกาลที่ ๕
                ๒.    สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงเคยเห็นพระประดิษฐไพเราะขณะที่สมเด็จกรมพระ ยาด ำรงฯ ทรงไว้พระเมาลีสมเด็จกรมพระยาดำรงประสูติเมื่อวันที่ ๒๑ มิถุนายน ๒๔๐๕
                ๓.     ครูมีแขก เป็นครูของครูสิน ศิลปบรรเลง บิดาของหลวงหลวงประดิษฐ ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง)  หลวงประดิษฐไพเราะเกิดเมื่อวันที่ ๖ สิงหาคม ๒๔๒๔
                ๔.     ครูมีแขกได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นที่หลวงประดิษฐไพเราะเมื่อวันที่ ๒๑ พ ฤศจิกายน ๒๓๙๖ และได้รับพระราชทานเลื่อนบรรดาศักดิ์ขึ้นเป็น พระประดิษฐไพเราะ เมื่อวันที่ ๒๑ ธันวาคม ๒๓๙๖

        นักดนตรีไทยทุกคนต่างยอมรับนับถือความเป็นอั จฉริยะในทางดนตรีของครูมีแขก   โดยถือว่า เป็นบรมครูผู้ยิ่งใหญ่ของการดนตรีไทยทีเด ียว      ทั้งนี้เพราะว่านอกจากท่านมีความสามารถในการเล่นดนตรีได้แทบทุกชนิดแล้ว ท่านยังเป็นต้นตำรับในการแต่งเพลงประเภทต่าง ๆ     ได้ดีเป็นเยี่ยมอีกด้วย ได้ด ีเป็นเยี่ยมอีกด้วยโดยเฉพาะอย่างยิ่ง เพลงประเภท "ลูกล้อลูกขัด"      แต่ละเพลงของท่านมีชื่อเสียง มากเช่น เพลง ทยอยนอก ทยอยเดี่ยว ทยอยเขมร และเพลงเชิดจีน เหล่านี้เป็นต้น โดยที่ท ่านครูมีแขกถนัดแต่งเพลงประเภท "ลูกล่อลูกขัด" หรือเพลงประเภท "ทยอย" พวกนักดนตรีชั้นหลัง ๆ จึงให้สมญาท่านว่า "เจ้าแห่งเพลงทยอย" ดังในคำไหว้ครูปี่พาทย์ตอนหนึ่งว่า
               &nbs p;               "ที่นี่จะไหว้ ครูปี่พาทย์        ฆ้องระนาดมือดีปี่ไฉน
               &nbs p;  ทั้งครูแก้วครูพักเป็นหลักชัย          ครูทอง อิมนั้นแหละใครไม่เทียมทัน
               &nbs p;  มือตอดหนอดหนักขยักขย่อน        ตาพูนมอญมิใช่ชั่วตัวขยัน
               &nbs p;  ครูมีแขกคนนี้เขาดีค รัน                  เป่าทยอยลอยลั่นบรรเลงลือ"

         ที่ว่า "เป่าทยอยลอยลั่นบรรเลงลือ" นั้น หมายถึงเพลงทยอยเดี่ยว ซึ่งท่านครูมีแข กแต่งขึ้นเพื่อใช้เป็นเพลงสำหรับเป่าปี่เดี่ยวอวดฝีมือโดย เฉพาะตัวพระประดิษฐไพเราะ (ครูมีแขก) ซึ่ง เป็นผู้แต่งเองก็ได้มีชื่อเสียงโด่งดังขึ้นจากการเป่าปี่เดี่ยวเพลงทยอย เดี่ยวนี่เอง  และก ็นิยมใช้เป็นเพลงสำหรับเดี่ยวปี่กัน ต่อมาภายหลังจึงมีผู้นำเพลงทยอยเดี่ยวไปประดิษฐ์เป็นทาง เด ี่ยวสำหรับเครื่องดนตรีชนิดอื่น ๆ เพลงทยอยเดี่ยวเป็นเพลงที่แสดงอารมณ์เศร้าและคร่ำครวญอย่างผิดหวัง เมื่อฟังแล้ว จะทำให้ผู้ฟังมีอารมณ์คล้อยตามไปกับเสียงเพลงอย่างดื่มด่ำทีเดียว

         เพลงที่ถือเป็นต้นตำรับของเพลงลูก ล้อลูกขัด ก็คือเพลงทยอยนอกนับเป็นเพลงเอกเพลงหนึ่ง ในจำพวกเพลงที่มีลูกล้อลูกขัด     อาจก ล่าวได้ว่า    เพลงทยอยนอกเป็นเพลงแม่บทของเพลงลูกล้อลูกขัด ที่เกิดขึ้นในชั้น ทั้งสิ้น เพลงนี้พระประดิษฐไพเราะ ได้แทรกลูกเล่นไว้อย่างพิสดาร มีทั้งเดี่ยว ลูกล่อลูกขัด ทีเบา ทีแรง อย่างบริบูรณ์ และเป็นเพลงสำหรับอวดผีมือไปในตัว      ไม่มีเพลงประเภทลูก ล้อลูกขัดเพลงใด จะเทียบเท่าซึ่งก็เป็นที่นิยมกันมาจนสมัยปัจจุบันเพลงนี้เข้าใจว่าได้แต่ง ขึ้นในตอนต้น รัช กาลที่ ๔

         เมื่อสมัยรัชกาลที่ ๔ ค รูมีแขกได้เป็นครูปี่พาทย์ในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว และได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ เป็นท ี่หลวงประดิษฐไพเราะ เมื่อวันที่ ๒๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๓๙๖

ที่มา : www.patakorn.com/modules.php?name=News&file...
1/11/53 โพสต์โดย ครูแก่
นอกจากนี้คุณอาจสนใจ
ขอเว็บประวัติครูดนตรีไทย หน่อยครับ
ประวัติ แขกบรเทศ
ประวัติเกี่ยวกับเพลงรากไทย
ประวัติและที่มาเมาท์ออร์แกน
ความหมาย ความสำคัญ ประวัติ ความเป็นมา ของสิ่งประดิษฐ์
เข้าสู่ระบบ
ดู กูรู ใน: โทรศัพท์มือถือ | คลาสสิก
©2014 Google - นโยบายส่วนบุคคล - ผู้ช่วยกูรู