หน้าแรก > คำถาม
คำถาม
ประวัติความเป็นมาของมังคลัตถทีปนี ใครรู้บ้างครับ อยากได้แบบเนื้อหาเยอะอ่ะ
เกมส์รถแข่ง | เกมส์แอ็คชั่น 26/8/53 โพสต์โดย คาเซอิ
คำตอบ
1 จาก 1
แหล่งข้อมูลที่ 1


พระศิริมังคลาจารย์ จอมปราชญ์แห่งล้านนา เดิมชื่อ ศรีปิงเมือง ต่อมาเมื่อบรรพชาเป็นสามเณรมีฉายาว่า สิริมังคละ

บิดามีอาชีพ ค้าช้าง ท่านเกิดในสมัยราชวงศ์มังรายปกครองอาณาจักรล้านนา  ตรงกับราชกาลพระเจ้าติโลกราช  ระหว่าง พ.ศ.๒๐๑๐ - ๑๐๒๐

มรณภาพในรัชกาลพระเจ้าเมกุฏิสุทธิวงศ์ (พ.ศ.๒๐๙๔-๒๑๑๗)   ท่านจำพรรษาอยู่ที่วัดสวนขวัญ  ปัจจุบัน ชื่อ วัดตำหนัก

ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศ ตะวันตกเฉียงใต้ของนครเชียงใหม่ ประมาณ ๔ กิโลเมตร

เป็นปราชญ์ทางด้านภาษาบาลี ผู้แตกฉานในอักขรวิธี วจีวิพาก วากยสัมพันธ์  และฉันทลักษณ์ อย่างยากจะหาผู้เสมอเหมือนได้

ซึ่งเป็นหลักสูตรบาลีชั้นประโยค ปธ.๔ ปธ.๕ และ ปธ.๗ ในปัจจุบัน     นับว่าท่านเป็นพระฏีกาจารย์องค์สำคัญในพระพุทธศาสนา

ผลงานของท่าน พระสิริมังคลาจารย์รจนาไว้ทั้งหมด ๔ เรื่อง

แต่ละเรื่องมีแนวการรจนาไปในทางอธิบาย คือ

ประเภทแรกอธิบาย คัมภีร์ที่มีมาแต่เดิม มีเวสสันตรทีปนี สังขยายปกาสฏีกา  

และมังคลัตทีปนี โดยเฉพาะมังคลัตทีปนีเป็นหลักสูตรที่ผู้เรียนพระปริยัติธรรม ต้องศึกษา

ส่วนประเภทที่สอง เป็นการอธิบายเรื่องราวที่มิได้เป็นคัมภีร์เรื่องใดเรื่องหนึ่ง

โดยเฉพาะ ได้แก่ เรื่อง จักรวาฬทีปนี เป็นเรื่องที่ค้นคว้ามีหลักฐานอ้างอิง คือ

พระไตรปิฏกและคัมภีร์ต่างๆ เรื่องนี้ว่าด้วยจักรวาล  คือ โลกและสรรพสิ่งที่มีอยู่ในโลกจักรวาล คือ สัณฐานของโลก

 พระสิริมังคลาจารย์  ชาวเชียงใหม่  ดูเหมือนว่าท่านจะเป็นพระที่มีชื่อเสียงมากกว่าทุกองค์  เพราะผลงานสำคัญคือ  มังคลัตถทีปนี  

ท่านนิพนธ์คัมภีร์ไว้ ๔ เรื่อง  ซึ่งล้วนแต่เป็นเรื่องยาวทั้งสิ้น  ดังนี้

        ๑) เวสสันตรทีปนี  คัมภีร์อธิบายความหมายของศัพท์  คำ  ประโยคในเวสสันดรชาดกภาษาบาลี  แต่ง พ.ศ. ๒๐๖๐

        ๒) จักกวาฬทีปนี  คัมภีร์อธิบายเกี่ยวกับภูมิวิทยา  มีภูเขา  แม่น้ำ  สระ  บ่อน้ำ  ทวีป  ป่า  มนุษย์  เทวดา  และอมนุษย์  ที่อาศัยอยู่ในจักรวาล  แต่ง พ.ศ. ๒๐๖๓

        ๓) สังขยาปกาสกฎีกา  คู่มืออธิบายคัมภีร์สังขยาปกาสก  แต่งเมื่อ พ.ศ. ๒๐๖๓

        ๔) มังคลัตถทีปนี  คัมภีร์อธิบายเรื่องมงคล ๓๘ ประการ  โดยเริ่มตั้งแต่ อเสวนา  จ  พาลานํ  เป็นต้นไป  มีความหนาถึง ๘๐๐ หน้า  (หนังสือ ๘ หน้ายก)  ท่านยกข้อความในคัมภีร์ต่าง ๆ มาอ้างอิงถึง ๙๖ คัมภีร์  แต่ง พ.ศ. ๒๐๖๗




แหล่งข้อมุลที่ 2

พระสิริมังคลาจารย์
เป็นที่น่าเสียใจอย่างยิ่งที่ไม่อาจทราบแน่ชัดว่า พระสิริมังคลาจารย์มีประวัติความเป็นมาอย่างไร เพราะไม่มีหลักฐานปรากฏเช่นเดียวกับพระเถระองค์อื่นๆ นอกจากสันนิษฐานจากผลงานของท่าน ท่านเป็นชาวเชียงใหม่มีชีวิตอยู่ราว พ.ศ. 2020-2100 ประจำอยู่วัดสวนขวัญ (วัดตำหนักในปัจจุบัน) ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศใต้จากตัวเมืองเชียงใหม่ไปประมาณ 4 กิโลเมตร ท่านเคยไปศึกษาที่ลังกา และเคยเป็นอาจารย์ของพระเมืองเกษเกล้า (อุดม รุ่งเรืองศรี, 2528 : 116)
สิงฆะ วรรณสัย, (2523 : 18) กล่าวว่าผลงานของพระสิริมังคลาจารย์คงเป็นช่วงที่ท่านจำพรรษาที่วัดตำหนังสวนขวัญ ตำบลแม่เหียะ อำเภอเมือง เชียงใหม่ และคงใช้เวลาค้นคว้ารจนาคัมภีร์ต่างๆ จากหอธรรมที่ท่านรวบรวมไว้ เพราะว่าปรากฏว่าผลงานของท่านมีการอ้างอิง บอกถึงที่มาโดยละเอียด นับว่าท่านเป็นนักปราชญ์ที่มีผลงานอ้างอิงที่ก้าวหน้าเกินยุคสมัยของท่านมาก
       อุดม รุ่งเรืองศรี และ สดุภณ จังกาจิตต์ ศึกษาผลงานของท่านและได้แบ่งผลงานของท่าน สรุปได้ ดังนี้
       พระสิริมังคลาจารย์รจนาผลงานไว้ 4 เรื่องซึ่งอาจจะแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ
       การอธิบายคัมภีร์ที่มีมาแต่เดิม ผลงานประเภทนี้มีด้วยกัน 3 เรื่อง ดังนี้
1.     เวสสันตรทีปนี รจนาสำเร็จเมื่อ พ.ศ. 2060 ในรัชกาลพระเมืองแก้ว อธิบายอรรถกถาเวสสันดรชาดก เกี่ยวกับความเบ็ดเตล็ดเกร็ดเล็กน้อยต่างๆ ที่น่าสนใจ ตลอดจนวิธีแบ่งคาถาในเวสสันดรชาดกอีกด้วย คัมภีร์นี้มีความยาวบั้นต้น 40 ผูก บั้นปลาย 10 ผูก
2.     สัขยาปกาสกฎีกา เป็นหนังสืออธิบายคัมภีร์สังขยาปกาสกะ ที่พระญาณวิลาสเถระชาวเชียงใหม่รจนาเมื่อ พ.ศ. 2059 เพื่อให้เข้าใจง่ายยิ่งขึ้น รจนาเมื่อ พ.ศ. 2063 จำนวน 2 ผูก
3.     มังคลัตถทีปนี หรือ มงคลทีปนี เป็นวรรณกรรมเรื่องเอกที่มีชื่อเสียงยิ่งของพระสิริมังคลาจารย์ รจนาขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2067 เพื่อเป็นการอธิบายความในมงคลสูตร ที่ปรากฏในพระไตรปิฎก 2 แห่ง คือ ในขุททกปาฐะและสุตตนิบาต ซึ่งทั้งสองนี้อยู่ในพระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย มีอรรถกถาชื่อ ปรมัตถโชติกา ซึ่งพระพุทธโฆสะเป็นผู้รจนาไว้อันเป็นพระสูตรที่แสดงถึงการปฏิบัติที่เป็นมงคลรวม 38 ประการ เช่น การไม่คบคนพาล การคบบัณฑิต ฯลฯ ท่านได้อธิบายถึงความหมายของพระสูตรนี้โดยละเอียดด้วยภาษาบาลีอันไพเราะและสละสลวย และนำเรื่องจากคัมภีร์และชาดกอื่นๆ มาอธิบายประกอบมังคลัตถทีปนี นี้ได้แปลเป็นภาษาไทยความยาว 893 หน้า และพิมพ์เผยแพร่หลายครั้งแล้ว เพราะเป็นหลักสูตรที่ผู้เรียนปริยัติธรรมจะต้องศึกษา
ส่วนคัมภีร์ที่รจนาขึ้นใหม่ มีเพียงเรื่องเดียว คือ
4.     จักกวาฬทีปนี ซึ่งเรื่องนี้ท่านได้ผูกโครงเรื่องขึ้นก่อน โดยแบ่งเรื่องราวต่างๆ ที่เกี่ยวกับจักรวาลออกเป็นตอนๆ จากนั้นก็อธิบายเรื่องราวตอนนั้นๆ อย่างละเอียดลออ โดยอ้างหลักฐานจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์ต่างๆ มาประกอบ รจนาเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2063 กล่าวถึงเรื่องราวในจักรวาลหรือโลกธาตุ พรรณนาถึงภูมิที่เกิดของสัตว์ทั้งหลาย อาหารของสัตว์ ภูเขา แม่น้ำ เทวดา อสูร ฯลฯ ดังนี้
-          ภูเขา พรรณนาถึงเขาพระสุเมรุ เขาสัตตบริภัณฑ์และเขาต่างๆ ในป่าหิมพานต์
-          สระ พรรณนาถึงสระอโนดาต กัญญมุณฑก รถกรก ฉัททันต์ กุนาล ฯลฯ
-          นที พรรณนาแม่น้ำต่างๆ เช่น คงคา ยมุนา อจิรวดี สรภู มหิ ฯลฯ
-          ทวีป พรรณนาชมพูทวีป อุตตรกุรุทวีป บุพพวิเทห และอมรโคยาน เป็นต้น
-          ภูมิของสัตว์ต่างๆ เช่น อบายภูมิ คือ นิรยะ ติรัจฉานโยนิ เปตวิสัย อสุรกาย และมหานรก 8 ขุม เช่น สัญชีวะ กาลสุตตะ สังฆาตะ ปตาปนะ เป็นต้น
-          อสูร พรรณนา เวปจิตต สัมพร อสุโรช ปหารท ราหุ เป็นต้น
-          ภุมมเทวดา คือ เทวดาที่อยู่บนพื้นดินและสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ หรือทรงคุณประโยชน์ต่างๆ
-          อากาศเทวดา กล่าวถึงเทพที่สถิตอยู่ในอากาศ แต่อยู่ในระดับที่ต่ำกว่าชั้นจตุมหาราชิก
-          มเหสักขเทวดา กล่าวถึง เทวดาที่สูงศักดิ์ต่างๆ ในฉกามาวจรเทวโล
-          พรหม กล่าวถึง พรหมต่างๆ ในพรหมโลก
นอกจากนี้ยังได้พรรณนา หรือวินิจฉัยเบ็ดเตล็ด ประกอบด้วย เรื่องอายุ อาหาร การคำนวณภูมิเรื่องต้นไม้ เรื่องโลก โลกธาตุ และเรื่องความไม่มีที่สิ้นสุด ตลอดจนคำศัพท์ต่างๆ ก็ได้อธิบายไว้เช่น ขันธโลก ธาตุโลก อายตนโลก วิบัติภวโลก ฯลฯ
เมื่อพิจารณาวิธีการรจนาคัมภีร์ทั้ง 4 เรื่องแล้ว จะเห็นว่าพระสิริมังคลาจารย์รจนาคัมภีร์แต่ละเรื่องขึ้นเพื่ออธิบายขยายความที่ยากหรือค่อนข้างยากให้คนทั่วไปเข้าใจรู้เรื่องอย่างแจ่มแจ้ง อันเป็นจุดประสงค์สำคัญของผลงานกลุ่มแรก ส่วนผลงานที่รจนาใหม่คือ การอธิยายเรื่องจักรวาลนั้น ก็เพื่อต้องการให้ชาวล้านนาที่สนใจและมิได้เป็นนักปราชญ์ที่ต้องการจะทราบเรื่องจักรวาลอย่างถ่องแท้ละเอียดพิสดาร ตามแนวของพุทธศาสนาได้สามารถเข้าใจเรื่องราวได้อย่างชัดเจนขึ้น โดยไม่ต้องค้นคว้าหาอ่านมากมาย
นอกจากนี้ผลงานของพระสิริมังคลาจารย์ยังสะท้อนให้เห็นความสนใจและการใฝ่หาความรู้ด้านพุทธศาสนาและวิชาการแขนงต่างๆ ของชาวล้านนาในระหว่างพุทธศตวรรษที่ 20-21 มีมากเพียงใด ทั้งยังเป็นความสนใจที่จะใฝ่หาความรู้นั้นๆ อย่างแตกฉานอีกด้วย (อุดม รุ่งเรืองศรี, 2528 : 116-117 และ สดุภณ จังกาจิตต์, 2521 : 142-155)




ลองสรุปดูนะครับ  น่าจะมากพอดูอยู่  หวังว่าคงจะมีประโยชน์บ้าง จั๊กกะหน๋อย  ก็ยังดี
29/8/53 โพสต์โดย วิมม์
นอกจากนี้คุณอาจสนใจ
ใครพอมีเนื้อหาคณิตศาสตร์เรื่อง แควคูลัส บ้างครับ ขอหน่อยครับ
เลโกลัสในเดอะหลอดอ๊อฟเดอะริงนามสกุลอะไร
*************** ก า พ ย์ ย า นี ๑ ๑ : อ ย า ก ถ า ม คำ ว่ า " รั ก " **************
อยากรู้ประวัติ พี่ป๊อป ชลัฐ
จะเป็นคอลัมนิสต์ งานนี้หายากไหม
เข้าสู่ระบบ
ดู กูรู ใน: โทรศัพท์มือถือ | คลาสสิก
©2014 Google - นโยบายส่วนบุคคล - ผู้ช่วยกูรู