หน้าแรก > คำถาม
คำถาม
หลักธรรมของศาสนาพุทธ
วัฒนธรรม | ศาสนา 29/5/54 โพสต์โดย ยังไม่มีชื่อเล่น
คำตอบ
1 จาก 3
สรุปหลักธรรมของพระพุทธศาสนา(ภาค 1)

อ.สุนทรี ชัยชนะ



พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประเภทอเทวนิยม คือ ไม่นับถือพระเจ้าเกิดขึ้นเมื่อ ๔๕ปีก่อนพุทธศักราช ผู้เป็นศาสดา คือ พระพุทธเจ้า มีพระนามเดิมว่า เจ้าชายสิทธัตถะ

เหตุผลที่ดลใจให้เจ้าชายสิทธัตถะหนีออกไปผนวช เพราะพระองค์ขณะเสด็จประพาสอุทยานทรงเห็นคนเกิด คนแก่ คนป่วยและคนตาย พระองค์ทรงคิดว่าสิ่งเหล่านี้คือความไม่แน่นอนของชีวิต พระองค์จึงมีความปรารถนาที่จะเสาะแสวงทางดับทุกข์ดังกล่าว

พระชนมายุ ๒๙ พรรษา ทรงออกผนวช

พระชนมายุ ๓๕ พรรษา ทรงตรัสรู้ธรรมเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

พระชนมายุ ๘๐ พรรษา เสด็จดับขันธปรินิพพาน

ก่อนปรินิพพานได้ประทานปัจฉิมโอวาทแก่สาวกและทรงเตือนให้สาวกปฏิบัติหน้าที่ของตนด้วยความไม่ประมาท (อับปมาทธรรม)

หลักธรรมสำคัญของพระพุทธศาสนา

1. ขันธ์ 5 หรือ เบญจขันธ์ คือ องค์ประกอบของชีวิตมนุษย์ที่ประกอบด้วยรูปและนาม

*รูป คือ ส่วนที่เป็นร่างกาย ประกอบด้วยธาตุ 4 ได้แก่

- ธาตุดิน(ส่วนของร่างกายที่เป็นของแข็ง เช่น เนื้อ กระดูก ผม)

- ธาตุน้ำ (ส่วนที่เป็นของเหลวของร่างกาย) เช่น เลือด น้ำลาย น้ำเหลือง น้ำตา )

- ธาตุลม (ส่วนที่เป็นลมของร่างกาย ได้แก่ ลมหายใจเข้าออก ลมในกระเพาะอาหาร)

- ธาตุไฟ ( ส่วนที่เป็นอุณหภูมิของร่างกาย ได้แก่ ความร้อนในร่างกายมนุษย์)

 นาม คือ ส่วนที่มองไม่เห็นหรือจิตใจ ได้แก่

- เวทนา คือ ความรู้สึกที่เกิดจากประสาทสัมผัส เช่น สุขเวทนา ทุกขเวทนาและอุเบกขาเวทนา ไม่ยินดียินร้าย

- สัญญา คือ ความจำได้โดยอาศัยประสาทสัมผัส เมื่อสัมผัสอีกครั้งก็สามารถบอกได้

- สังขาร คือ สภาพที่ปรุงแต่งจิตใจให้คิดดี คิดชั่ว หรือเป็นกลาง สิ่งที่เข้ามาปรุงแต่งจิต ได้แก่ เจตนา ค่านิยม ความสนใจ ความโลภ และความหลง

- วิญญาณ คือ ความรับรู้ที่ผ่านมาทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ (อายตนะ 6)

2. อริยสัจ 4

อริยสัจ 4 แปลว่า ความจริงอันประเสริฐ เป็นหลักคำสอนที่สำคัญที่สุดของพระพุทธศาสนา

เพราะเป็นคำสอนที่จะช่วยให้บุคคลรอดพ้นจากความทุกข์เพื่อสู่นิพพาน ได้แก่

1. ทุกข์ หมายถึง สภาพที่ทนได้ยากทั้งร่างกายและจิตใจ

1.1 สภาวทุกข์ หรือ ทุกข์ประจำ ได้แก่ เกิด แก่ เจ็บ ตาย

1.2 ปกิณกทุกข์ หรือทุกข์จร เป็นทุกข์ที่เกิดขึ้นภายหลัง เกิดขึ้นแล้วก็ผ่านไปและเกิดขึ้นเนืองๆ เช่น ความเศร้าโศก ความไม่สบายกายไม่สบายใจ ความคับแค้นใจ

2. สมุทัย หมายถึง เหตุที่ทำให้เกิดทุกข์ ได้แก่ ตัณหา( ความอยาก)

2.1 กามตัณหา คือ อยากในรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ที่ตนยังไม่มี

2.2 ภวตัณหา คือ ความอยากมี อยากเป็น อยากให้สภาพที่ตนปรารถนาอยู่นานๆ

2.3 วิภวตัณหา คือ ความอยากมี อยากเป็น อยากให้สภาพที่ตนปรารถนาอยู่นานๆ

3. นิโรธ หมายถึง ความดับทุกข์ คือ ให้ดับที่เหตุ ซึ่งมีขั้นตอนตามลำดับในมรรค 8

4. มรรคมีองค์ 8 หนทางแห่งการดับทุกข์

4.1 สัมมาทิฐิ ความเห็นชอบ คือ มีความเข้าใจว่าอะไรคือทุกข์ อะไรคือสาเหตุแห่งทุกข์ อะไรคือความดับทุกข์

4.2 สัมมาสังกัปปะ ความดำริชอบ คือ ความคิดที่ปลอดโปร่ง ความคิดไม่พยาบาท ความคิดไม่เบียดเบียน

4.3 สัมมาวาจา วาจาชอบ คือ ไม่พูดเท็จ ไม่พูดส่อเสียด ไม่พูดหยาบ ไม่พูดเพ้อเจ้อ

4.4 สัมมากัมมันตะ การงานชอบ คือ ไม่ทำลายชีวิตคนอื่น ไม่ขโมยของ ไม่ผิดในกาม

4.5 สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพชอบ คือ การทำมาหากินด้วยอาชีพสุจริต

4.6 สัมมาวายามะ ความเพียรชอบ คือ เพียรระวังมิให้ความชั่วที่ยังไม่เกิดขึ้น เพียรละความชั่วที่เกิดขึ้น เพียรรักษาความดีที่เกิดขึ้นแล้ว

4.7 สัมมาสติ ความระลึกชอบ คือ พิจารณากาย พิจารณาเวทนา พิจารณาจิต พิจารณาธรรม

4.8 สัมมาสมาธิ การตั้งใจชอบ คือ การตั้งจิตที่แน่วแน่อยู่ในอารมณ์ใด อารมณ์หนึ่ง ไม่ฟุ้งซ่านเพื่อมุ่งมั่นกระทำความดี

จากอริยสัจ 4 สังเกตได้ว่า

1. ทุกข์ คือ ตัวปัญหา

2. สมุทัย คือ สาเหตุของปัญหา

3. นิโรธ คือ การแก้ปัญหา

4. มรรค คือ วิธีการแก้ปัญหา

มรรคมีองค์แปด คือ ไตรสิกขา ได้แก่

ศีล สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ

สมาธิ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ

ปัญญา สัมมาทิฐิ สัมมาสังกัปปะ

ความสำคัญของอริยสัจ 4

1. เป็นคำสอนที่คลุมหลักธรรมทั้งหมดของพระพุทธศาสนา

2. เป็นวิธีการแก้ไขปัญหาตามหลักวิธีการทางวิทยาศาสตร์หรือวิธีการแห่งปัญญา

3. คำสอนที่ชี้ให้เห็นว่ามนุษย์สามารถแก้ไขปัญหาของตนเองได้ ตามหลักความจริงแห่งธรรมชาติ

3. ไตรลักษณ์ คือ ลักษณะทั่วไปของสิ่งทั้งปวง

1. อนิจจตา หรือ อนิจจัง ความไม่คงที่ ไม่เที่ยง ไม่ถาวร ไม่แน่นอน

2. ทุกขตา หรือ ทุกขัง สภาพที่อยู่ในสภาวะเดิมไม่ได้ ต้องแปรปรวนไป

3. อนัตตา ความไม่ใช่ตัวตนแท้จริง ไม่อยู่ในอำนาจบังคับบัญชา ไม่มีใครเป็นเจ้าของ

ในเรื่งไตรลักษณ์ พระพุทธศาสนาถือว่าเป็นคำสอนสูงสุด ซึ่งทุกสิ่งในสากลจักรวาลล่วนเป็นอนัตตาทั้งสิ้น

4. กฎแห่งกรรม หมายถึง กระบวนการกระทำและการให้ผลการกระทำของมนุษย์ ซึ่งมีหลักอยู่ว่า “คนหว่านพืชเช่นใด ย่อมได้ผลเช่นนั้น ผู้ทำความดีย่อมได้รับผลดี ผู้ทำกรรมชั่วย่อมได้รับผลชั่ว”

กรรม คือ การกระทำทางกาย วาจา หรือใจ ที่ประกอบด้วยเจตนา ดังพุทธวจนะตรัสว่า “ ภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวว่าเจตนาเป็นกรรม บุคคลจงใจแล้ว ย่อมกระทำทางกาย ทางวาจาและทางใจ





5. พรหมวิหาร 4

ธรรมสำหรับผู้เป็นใหญ่ ผู้ปกครอง พ่อแม่ จำเป็นต้องมีไว้เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวสำหรับดำเนินชีวิต ได้แก่

1. เมตตา ความรักใคร่ ปรารถนาจะให้เป็นสุข

2. กรุณา ความสงสาร ต้องการที่จะช่วยบุคคลอื่น สัตว์อื่นให้หลุดพ้นจากความทุกข์

3. มุทิตา ความชื่นชมยินดีเมื่อเห็นบุคคลอื่นเขาได้ดี

4. อุเบกขา ความวางเฉยไม่ดีใจไม่เสียใจ เมื่อบุคคลอื่นประสบความวิบัติ

6. อัปปมาท

ธรรมที่กล่าวถึงความไม่ประมาท คือ การดำเนินชีวิตที่มีสติเป็นเครื่องกำกับความประพฤติปฏิบัติและการกระทำทุกอย่าง ระมัดระวังไม่ถลำตัวไปในทางเสื่อมเสีย พระพุทธเจ้าทรงมีพระดำรัสเกี่ยวกับความไม่ประมาทว่า “ ความไม่ประมาท ย่อมเป็นประโยชน์ยิ่งใหญ่”

7. สังคหวัตถุ 4

หลักธรรมที่เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวน้ำใจคน

1. ทาน การให้

2. ปิยวาจา การกล่าวถ้อยคำไพเราะอ่อนหวาน

3. อัตถจริยา การบำเพ็ญประโยชน์

4. สมานัตตตา การประพฤติตนสม่ำเสมอทั้งต่อหน้าและลับหลัง

8. ฆราวาสธรรม 4

หลักธรรมสำหรับผู้ครองเรือน ได้แก่

1. สัจจะ การมีความซื่อตรงต่อกัน

2. ทมะ การรู้จักข่มจิตของตน ไม่หุนหันพลันแล่น

3. ขันติ ความอดทนและให้อภัย

4. จาคะ การเ สียสละแบ่งปันของตนแก่คนที่ควรแบ่งปัน

9. บุญกิริยาวัตถุ 10

หลักธรรมแห่งการทำบุญ ทางแห่งการทำความดี 10 ประการ

1. ทานมัย บุญสำเร็จด้วยการบริจาคทาน

2. ศีลมัย บุญสำเร็จด้วยการรักษาศีล

3. ภาวนามัย บุญสำเร็จด้วยการเจริญภาวนา

4. อปจายนมัย บุญสำเร็จด้วยการประพฤติอ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่

5. เวยยาวัจจมัย บุญสำเร็จด้วยการช่วยเหลือขวนขวายในกิจการงานต่างๆ

6. ปัตติทานมัย บุญสำเร็จด้วยการให้ส่วนบุญ

7. ปัตตานุโมทนามัย บุญสำเร็จด้วยการอนุโมทนาส่วนบุญ

8. ธัมมัสสวนมัย บุญสำเร็จด้วยการฟังธรรม

9. ธัมมเทสนามัย บุญสำเร็จด้วยการแสดงธรรม

10. ทิฏฐุชุกัมม์ บุญสำเร็จด้วยการทำความคิดความเห็นของตนให้ตรง

10. สัปปุริสธรรม 7

หลักธรรมของคนดี หรือคุณสมบัติของคนดี

1. ธัมมัญญุตา ความเป็นผู้รู้จักเหตุ

2. อัตถัญญุตา ความเป็นผู้รู้จักผล

3. อัตตัญญุตา ความเป็นผู้รู้จักตน

4. มัตตัญญุตา ความเป็นผู้รู้จักประมาณ

5. กาลัญญุตา ความเป็นผู้รู้จักกาลเวลา

6. ปริสัญญุตา ความเป็นผู้รู้จักชุมชน

7. ปุคคลปโรปรัญญุตา ความเป็นผู้รู้จักเลือกคบคนดี



เป้าหมายของชีวิต

พระพุทธศาสนาวางเป้าหมายชีวิตไว้ 3 ระดับ

1. เป้าหมายระดับพื้นฐาน (ทิฏฐธัมมิกัตถะ) หมายถึง เป้าหมายประโยชน์ในระดับชีวิตประจำวันที่มนุษย์ในสังคมต้องการ คือ

 ขยันหมั่นเพียร (อุฏฐานสัมปทา)

 เก็บออมทรัพย์ (อารักขสัมปทา)

 คบคนดีเป็นเพื่อน (กัลยาณมิตตตา)

 ใช้ทรัพย์เป็น (สมชีวิตา)

2. เป้าหมายระดับกลาง (สัมปรายิกัตถะ) เน้นที่ความเจริญงอกงามแห่งจิตใจ เป็นคุณค่าที่แท้จริงของชีวิต คือ

 มีศรัทธา เชื่อในพระรัตนตรัย เชื่อในกรรม และผลของกรรม

 มีศีล ความประพฤติทางกาย วาจา เรียบร้อย

 จาคะ ความเสียสละ

 ปัญญา รู้อะไรดีอะไรชั่ว

3. เป้าหมายระดับสูงสุด (ปรมัตถะ) หมายถึง ประโยชน์ที่เป็นแก่นแท้ของชีวิต เป็นจุดหมายสุดท้ายที่ชีวิตจะพึงบรรลุ คือ การบรรลุนิพพาน



































แบบฝึกหัด



1. ถ้าจะศึกษาพระธรรมคำสอนล้วน ๆ ควรศึกษาจากข้อใด

ก. พระวินัยปิฏก ข. พระสุตตันตปิฏก

ค. พระอภิธรรมปิฏก ง. พระสูตร

2. หลักคำสอนในเรื่องใดที่กล่าวถึงองค์ประกอบของชีวิต

ก. ขันธ์ 5 ข. อริยสัจ 4

ค. ไตรสิกขา ง. โอวาทปาติโมกข์

3. ในคำสอนที่เรียกว่า นามขันธ์ ขอใดที่นำไปสู่ความดีหรือความชั่วก็ได้

ก. เวทนา ข. สัญญา

ค. สังขาร ง. วิญญาณ

4. ข้อใดจัดเป็นคำสอนที่ทำให้ศาสนาพุทธมีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ

ก. ขันธ์ 5 ข. อริยสัจ 4

ค. ไตรลักษณ์ ง. อิทธิบาท 4

5. ในกรณีบางครั้งที่เราดำเนินชีวิตประสบความสำเร็จบ้างไม่ประสบความสำเร็จบ้าง การกระทำที่เป็นแบบนี้จัดอยู่ในคำสอนอะไร

ก. อนิจตา ข. ทุกขตา

ค. อนัตตา ง. กรรม

6.สังคมไทยที่เกิดปัญหาการทุจริตขึ้นในการปฏิบัติหน้าที่เป็นเพราะมีกามตัญหาในเรื่องใด

ก. กิเลสกาม ข. ภาตัณหา

ค. วิภวตัณหา ง. กามสังวร

7.ถ้านักเรียนสามารถสอบคัดเลือกเข้าเรียนต่อในมหาวิทยาลัยได้ นักเรียนมีคามสุขพ้นทุกข์ในระดับหนึ่งของการใช้ชีวิต เสมือนว่นักเรียนได้รับอะไรจากอริยสัจ 4

ก. ทุกข์ ข. สมุทัย

ค. นิโรธ ง. มรรค 8

8.ถ้าจะหาแนวทางปฏิบัติเพื่อให้ปัญหาหมดไป ควรเริ่มปฏิบัติข้อใดก่อนในมรรค 8

ก. สัมมาทิฏฐิ ข. สัมมาสังกัปปะ

ค. สัมมาวาจา ง. สัมมากัมมันตะ

9. หัวใจของพระพุทธศาสนา อยู่ที่ ศีล สมาธิ ปัญญา หลักคำสอนได้ที่ปฏิบัติได้ครบทั้ง 3 ประการ

ก. ไตรลักษณ์ ข. มรรค 8

ค. ไตรสิกขา ง. อริยสัจ 4

10. คำสอนในเรื่องขันธ์ 5 มีจุดมุ่งหมายสำคัญอะไร

ก. ชีวิตย่อมมีการเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา

ข. ชีวิตที่แท้จริงเกิดจากองค์ประกอบ 5 ประการที่เปลี่ยนแปลงได้

ค. ชีวิตประกอบด้วยตัวตนที่ไม่เปลี่ยนแปลง

ง. ชีวิตมีสุขมีทุกข์ขึ้นอยู่กับการควบคุมตนเอง















ที่มา : หนังสือพระพุทธศาสนา ส0412
29/5/54 โพสต์โดย เมย์ Talesrunner
2 จาก 3
เน้นที่จิต  จิตสงบ  กายใจสงบ  เมื่อกายใจสงบเกิดปิติสุข  สุขอื่นยิ่งกว่าความ สงบ ไม่มี

หากจิตคุณเคยสงบ  คุณย่อมรู้ว่าสุขมี  มีสุขที่เกิดจากอารมย์สงบเป็นฉันใด  คุณเท่านั้นที่รู้  คนอื่นไม่รู้ด้วย  คนอื่นไม่สามารถทำแทนคุณได้  ต้องรู้เอง

ความสงบ  ลึกกว่ามหรรนพ  ไพศาลกว่าขอบเขตจักรวาล  

สรรพสิ่งในโลกใบนี้  เป็นเพียงเศษฝุ่นละอองผงที่แทบไม่มีตัวตน  อยู่ในขอบเขตของความสงบเท่านั้น

จิตดวงนี้ของคุณ  จะปล่อยให้โลกแห่งทุกข์ใบนี้ครอบงำกักขัง  ให้คุณจมระทมทุกข์อยู่ในห้วงเหวความทุกข์  หรือ  ให้จิตทสงบไพศาลเหนือจักวาลของ

คุณครอบโลกใบนี้
29/5/54 โพสต์โดย บุรุษเทพ.มังกรสถิตฟ้า.
3 จาก 3
พระพุทธเจ้าสอนเรื่อง ทุกข์ กับการ ดับทุกข์ เรื่องอื่นท่านไม่ได้สอน

พระพุทธองค์ตรัส ให้เอาปัญญา หรือความรู้เท่าทันธรรมชาติ ตามความเป็นจริงที่แท้จริงของโลกและชีวิต หรือสัมมาทิฐิ ไปไล่ดับความพอใจไม่พอใจอันเป็นต้นเหตุของทุกข์ทั้งปวง

ทุกข์เกิดที่ใหน ท่านให้ดับที่นั่น ทุกข์เกิดกับเรา ๖ ทาง คือ ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ เราก็ต้องดับให้ได้ทั้ง ๖ ทาง
29/5/54 โพสต์โดย Darkcoder
นอกจากนี้คุณอาจสนใจ
พุทธศาสนาเจริญได้ด้วยอะไร
ทำไมคนจีนก็นับถือศาสนาพุทธ แต่มีเทพมากมาย
เข้าใจตามนี้ครับ
หลักการสำคัญ หลักธรรม ของ "เซน" คืออะไร
หลักธรรมของศาสนาต่างๆมีความเหมือนและแตกต่างอย่างไร
เข้าสู่ระบบ
ดู กูรู ใน: โทรศัพท์มือถือ | คลาสสิก
©2014 Google - นโยบายส่วนบุคคล - ผู้ช่วยกูรู